The Yeti mystery of the Himalayas (ཧི་མ་ལ་ཡའི་གངས་མིའི་གསང་བ)
Each summary ends with a link to the trilingual website (Tibetan, English, and Chinese). Please click the link to read the full research paper.
བོད་ཡིག་
སྤྱི་ལོ་༢༠༡༧་ཟླ་༡༡་ཚེས་༢༩་ཉིན་Proceedings of the Royal Society B དུས་དེབ་ཏུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཞིབ་འཇུག་（Tianying Lan སོགས། འབྲེལ་ཡོད་རྩོམ་པ་པོ་Charlotte Lindqvist）ཅིག་གིས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང་སྒེར་གྱི་གཏེར་ཁང་ནས་བྱུང་བའི་"གངས་མི་"ཞེས་པའི་དཔེ་སྟོན་༩——སྤུ། རུས་པ། སོ། པགས་པ། ལྕི་བ་བཅས་ཀྱི་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་འགྱུར་རྫས་ཚོགས་ཆ་ཚང་བརྡར་ཞིབ་བྱས་ཏེ། ཧི་མ་ལ་ཡ་/བོད་ཀྱི་དོམ་ཁྲ་དང་ཨེ་ཤི་ཡའི་དོམ་ནག་གི་དཔེ་སྟོན་༡༥་དང་བསྡུར་བྱས་པ་དང་། གྲུབ་འབྲས་སུ་༥་ནི་བོད་ཀྱི་དོམ་ཁྲ། ༢་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་དོམ་ཁྲ། ༡་ནི་ཨེ་ཤི་ཡའི་དོམ་ནག ༡་ནི་ཁྱིའི་སོ་ཡིན་པ་རྙེད་པ་དང་། རིགས་མ་ཤེས་པ་ཞིག་ཀྱང་མ་བྱུང་། དཔྱད་རྩོམ་འདིས་རང་ཉིད་ནི་དཔེ་སྟོན་འདི་འདྲ་ལ་ད་བར་དུ་བྱས་པའི་དཔྱད་ཞིབ་ནང་ཚད་ལྡན་ཤོས་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་། གངས་མིའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་གཞི་རྟེན་ནི་ས་དེ་གའི་དོམ་ཁྲ་དང་དོམ་ནག་ཡིན་པར་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་དང་། ༢༠༡༤་ལོའི་"གངས་དོམ་"ཞེས་པའི་རྙོག་དྲགས་（Sykes ཀྱིས་བཏོན་པ། ༢༠༡༥་ལོར་Edwards དང་Barnett གིས་དགག་པ་）མཇུག་བསྡུས། དངོས་ཀྱི་ཐོབ་ཆ་ནི་དོམ་ལ་ཐོབ་པ་དེ་ཡིན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་དོམ་ཁྲ་ནི་ལོ་ངོ་༦༥་ཁྲིའི་སྔོན་ནས་དོམ་ཁྲ་གཞན་དག་དང་ཁ་བྲལ་བ་ཡིན་ཞིང་། ཁ་བྲལ་སྔ་ཤོས་ཀྱི་དོམ་ཁྲའི་རྒྱུད་པ་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་དོམ་ཁྲ་དང་གི་འགྱུར་རྫས་ཁྱད་པར་ཡང་སྔོན་དུ་བསམས་པ་ལས་ཆེ་བ་ཡིན——འགགས་ཉེན་ཅན་གྱི་དོམ་རིགས་འདི་དག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་ལ་གོ་ཆོད་དངོས་ཡོད། （བསྡུས་བརྗོད་ཡིན། རང་གི་ཞིབ་འཇུག་གསར་པ་མིན།）
English
A 2017 Proceedings of the Royal Society B study (Tianying Lan et al., corresponding author Charlotte Lindqvist, published November 29, 2017) sequenced complete mitochondrial genomes from 9 purported "yeti" samples held in museums and private collections — hair, bone, teeth, skin, and feces — alongside 15 Himalayan/Tibetan brown bear and Asian black bear controls. The results: 5 were Tibetan brown bears, 2 Himalayan brown bears, 1 an Asian black bear, and 1 a dog's tooth; not one was an unknown species. The paper, which describes itself as the most rigorous analysis to date of such samples, concludes the biological basis of the yeti legend is local brown and black bears — settling the 2014 "polar bear" controversy (Sykes, rebutted by Edwards & Barnett in 2015). The real dividend was in the bears: the Himalayan brown bear diverged from other brown bears ~650,000 years ago, the earliest-diverging brown-bear lineage, and differs from the Tibetan brown bear more than previously thought — data of genuine conservation value for these endangered and vulnerable bears. (Compiled summary, not original research.)
中文
2017年11月29日发表于《Proceedings of the Royal Society B》的一项研究（Tianying Lan 等，通讯作者 Charlotte Lindqvist）对博物馆和私人收藏中的9个号称"雪人"的样本——毛发、骨头、牙齿、皮肤、粪便——做了完整的线粒体基因组测序，并以15个喜马拉雅/西藏棕熊和亚洲黑熊样本做对照。结果：5个是西藏棕熊，2个是喜马拉雅棕熊，1个是亚洲黑熊，1个是狗牙——没有一个是未知物种。论文自称是"迄今对这类样本最严格的分析"，结论是雪人传说的生物学基础就是当地的棕熊和黑熊，也终结了2014年"北极熊"风波（Sykes 提出，2015年被 Edwards 与 Barnett 反驳）。真正的科学红利在熊：喜马拉雅棕熊约65万年前就从其他棕熊分化出来，是最早分化的棕熊支系，与西藏棕熊的遗传差异也比以前认为的大——对这些濒危、易危熊类的保护有实际意义。（总结编译，非原创研究。）